Sizi
Arayalım

Asansör ve Engelli Platformu Periyodik Kontrolü

Asansör ve Engelli Platformu Kontrol Rehberi | SÖZTEK

Asansör ve Engelli Platformu Periyodik Kontrolü

İnsan asansörleri ile hareket engelliler için kaldırma platformları farklı ürün ve kontrol sınıflarına sahip olabilir. Bina asansöründe yıllık kontrol süreci özel asansör mevzuatına göre yürütülür. Engelli platformunda hız, güzergâh ve ürün tasarımı hangi teknik düzenin uygulanacağını belirler.

Kapsam ve ekipman türleri

Elektrikli ve hidrolik insan asansörleri, düşey platformlar, eğik platformlar ve merdiven tipi kaldırıcılar kullanım amacıyla tanımlanır. Erişilebilirlik özellikleri ile makinenin düşme, sıkışma ve kontrolsüz hareket güvenliği birlikte değerlendirilir.

Sistem nasıl çalışır nereler kritik

Bina asansöründe kabin ve kat kapıları, seviyeleme, alarm/haberleşme ve güvenlik devresi önemli kontrol başlıklarıdır. Engelli platformlarında kullanıcı hareket kabiliyeti dikkate alınır; kumandaya erişim, emniyet kenarları, bariyerler ve kurtarma yöntemi ürün tasarımına göre incelenir. Kesintide kullanıcıyı tahliye etmek için fiziksel erişim ve yardım çağrısının çalışması gerekir. Ürünün yavaş hareket etmesi sıkışma tehlikesini ortadan kaldırmaz.

Asansör ve Engelli Platformu Periyodik Kontrolü

Şema 1 — Ölçeksiz eğitim çizimi. Her üreticinin düzeni farklı olabilir; montaj detayı veya güvenli çalışma konfigürasyonu olarak kullanılmaz.

Mevzuat ve kontrol dönemi

Bina asansörü kapsamına giren sistemlerde yıllık kontrol, yetkilendirilmiş ve ilgili idareyle protokollü A tipi muayene kuruluşunca yürütülür. Hareket engelliler için platformlarda sınıflandırma ayrıca yapılır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı.

Bina asansörlerinde yılda en az bir kontrol gerekir. Platform sınıfındaki ürünlerde ilgili EK-III satırı ve standardın öngördüğü dönem ayrıca belirlenir. Tek bir “asansör” adı üzerinden bütün alt türlere süre atanmaz.

Bakım, operatörün kullanım öncesi kontrolü ve periyodik kontrol birbirini tamamlar. Bakım kaydı ekipmanın o tarihte hangi işlemlerden geçtiğini gösterir; uygunluk değerlendirmesinin kapsamını kendiliğinden oluşturmaz.

Hangi standart ne için kullanılır

Referans ailesi

Bu ekipmandaki rolü

EN 81-20; EN 81-50

Bina asansörleri

EN 81-70

Asansör erişilebilirliği

EN 81-40

Merdiven tipi ve eğik düzlem kaldırıcılar

EN 81-41

Hareket engelliler için düşey kaldırma platformları

 

Bu tablo bir kapsam haritasıdır. Ürün tasarım standardı ile periyodik muayene yöntemi aynı şey değildir. TS/TS EN ulusal karşılığı, baskı yılı, yürürlük ve geçiş hükümleri kontrol tarihinde TSE kataloğu ve ilgili mevzuattan doğrulanmalıdır. Standartların ücretli tam metinleri çoğaltılmamıştır; bu rehber tam standardın yerine geçmez. Standart başlıkları için resmî referans listesi.

Kontrol öncesi hazırlık

İşletme ekipmanın kimliğini, konumunu ve kontrol kapsamını önceden paylaşır. Belgelerdeki seri numarası sahadaki ürünle eşleştirilir. Kullanım kılavuzu, kapasite bilgisi, önceki rapor, bakım kayıtları ve varsa montaj/proje verileri hazır tutulur. Yapılan değişiklikler, kaza veya aşırı yük olayları ayrıca bildirilir.

Kontrol alanı işletmeyle planlanır. Güvenli erişim, enerji izolasyonu, uygun operatör desteği ve uygulanacaksa tanımlı test yükü hazırlanır. Test yükünün gerçek değeri ve kullanılan ölçüm araçlarının izlenebilirliği kayıt altına alınır. Kapsam dışı veya erişilemeyen bölümler sonuçtan saklanmaz; hangi incelemenin neden yapılamadığı belirtilir.

Ayrıntılı kontrol matrisi

Kontrol bölümü

Teknik inceleme odağı

Kayda alınacak kanıt

Ürün/mevzuat sınıfı

Beyan, hız, kullanım ve güzergâh

Sınıflandırma gerekçesi

Kapı/bariyer

Kilitleme, kapanma ve erişim koruması

Durak bazında fonksiyon

Hareket güvenliği

Fren, sınırlar ve ürüne ait düşme önleme

Uygun yöntemle sonuç

Erişilebilirlik

Kumanda erişimi, tutunma ve giriş-çıkış

Kullanıcı senaryosu

Sıkışma önleme

Emniyet kenarı, alt koruma ve boşluklar

Bölge ve fonksiyon

Acil durum

Alarm, haberleşme ve kurtarma

İletişim/indirme doğrulaması

 

Bu matristeki başlıklar genel teknik inceleme odaklarıdır. Sayısal kabul ölçütü, üretici verisi veya geçerli kriter kaynağıyla eşleştirilir. Çatlak, aşınma veya boşluk için bütün ürünlere tek bir sınır verilmez. Ölçüm sonucu birimi ve ölçülen bölgeyle birlikte yazılır.

Asansör ve Engelli Platformu Periyodik Kontrolü

Kontrol süreci

Fonksiyon ve deney yaklaşımı

Deney programı alt ürün sınıfına göre hazırlanır. Kaldırma, fren, düşme önleme, kilitleme, enerji kaybı ve kurtarma işlevlerinden hangilerinin uygulanacağı belirtilir. Vinç için tanımlanan yük çarpanları bütün taşıma veya erişim sistemlerine aktarılamaz. Deney koşulu, ölçüm aracı, gerçek yük ve kabul kaynağı raporda izlenebilir olmalıdır. Ürüne özgü güvenlik tertibatına kontrolsüz müdahale edilmez.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, kapsamındaki asansörlerin yılda en az bir kez yetkilendirilmiş ve ilgili idareyle protokollü A tipi muayene kuruluşunca kontrolünü açıklar. Engelli platformu için bu düzen otomatik varsayılmaz. ÇSGB’nin 23 Aralık 2025 duyurusunda güç tahrikli engelli platformlarına ilişkin akreditasyon geçişi 1 Ocak 2027 olarak belirtilmiştir; uygulama tarihinde güncel düzenleme kontrol edilir.

Deney sırasında anormal hareket, yük kayması, emniyet işlevi kaybı veya yapısal hasar belirtisi görülürse çalışma güvenli şekilde durdurulur. Kusuru bastırmak için güvenlik devreleri geçici olarak köprülenmez. Gerekli düzeltme ve yeniden değerlendirme kapsamı belirlenir.

Sahadan örnek senaryo

Bir engelli platformunun kapı kilidi arızalıyken geçici köprüleme yapılması, kullanıcının sınırlı hareket yeteneği nedeniyle daha ciddi sonuçlar doğurabilir. Koruma işlevi düzeltilip doğrulanmadan normal kullanıma dönülmez.

Bu örnek, düşünme biçimini açıklayan kurgusal bir teknik senaryodur; SÖZTEK tarafından yapılmış bir muayene veya müşteri vakası olarak sunulmamaktadır.

Bulgular nasıl raporlanır

Bulgu; parça/konum, gözlem veya ölçüm, kullanılan kabul kaynağı ve teknik sonuçla ilişkilendirilir. “Kontrol edildi” ifadesi yerine neyin hangi yöntemle değerlendirildiği anlaşılır olmalıdır. Bir deneyin yapılmadığı durumda yapılmış gibi olumlu işaretleme kullanılmaz.

Resmî hafif/ağır kusur sınıflandırması yalnızca uygulanabilir Bakanlık kriterinde tanımlandığı kapsamda kullanılır. Bu sınıflandırmanın bulunmadığı ekipmana rehber üzerinden yeni kusur sınıfı atanmaz. Düzeltme kaydında sorumlu, işlem, tarih ve doğrulama kanıtı ilişkilendirilir. ÇSGB, EK-III 1.9.1 açıklaması.

Kullanılabilir hazırlık ve kayıt şablonları

Aşağıdaki boş tablolar kopyalanarak işletme hazırlık kaydı olarak kullanılabilir. Resmî muayene raporu, zorunlu Bakanlık formu veya onay belgesi değildir.

Şablon A  Ekipman ve kapsam kartı

Alan

Doldurulacak bilgi

İşletme / saha

…

Üretici / model / seri no / imal yılı

…

Ekipman türü / konfigürasyon

…

Kapasite ve kapasite kaynağı

…

Son kontrol / bakım / değişiklik

…

Uygulanacak mevzuat ve standart baskısı

…

Kontrole dahil / hariç bölümler

…

İlgili belge ve fotoğraf numaraları

…

 

Şablon B  Teknik gözlem kaydı

Kontrol noktası

Gözlem / ölçüm ve birim

Kriter kaynağı

Kanıt no

Değerlendiren

Ürün/mevzuat sınıfı

…

…

…

…

Kapı/bariyer

…

…

…

…

Hareket güvenliği

…

…

…

…

Erişilebilirlik

…

…

…

…

Sıkışma önleme

…

…

…

…

Acil durum

…

…

…

…

 

Şablon C  Düzeltme takibi

Bulgu no

Yapılacak işlem

Sorumlu

Hedef tarih

Doğrulama / kapanış kanıtı

…

…

…

…

…

…

…

…

…

…

 

Sık sorulan sorular

Asansör bakımı yıllık kontrol yerine geçer mi

Hayır. Bakım ile yıllık periyodik kontrol ayrı faaliyetlerdir.

Engelli platformu normal asansör müdür

Ürün sınıflandırması yapılmadan karar verilemez. Hız, kullanım, kılavuz ve ürün standardı birlikte değerlendirilir.

İnsan asansöründe seviyeleme neyi ifade eder

Kabin tabanının durakta kat seviyesiyle uygun konuma gelmesini ifade eder. Giriş ve çıkış davranışı incelenirken seviyeleme de değerlendirilir.

Engelli platformunun emniyet kenarı ne için kontrol edilir

Temas halinde tehlikeli hareketi durdurmaya yönelik koruma işlevi değerlendirilir. İnceleme, emniyet kenarının bulunduğu bölgeye ve ürün tasarımına göre yapılır.

Engelli platformunda enerji kesintisi senaryosu neden önemlidir

Kullanıcının yardım çağırabilmesi ve güvenli tahliyesi gerekir. Haberleşme, acil indirme ve fiziksel erişim, normal hareket fonksiyonundan ayrı ele alınır.

Teknik terimler

  • Seviyeleme: kabin tabanının katla uygun konuma gelmesi
  • Emniyet kenarı: temas halinde tehlikeli hareketi durduran koruyucu
  • Erişilebilirlik: kullanıcının güvenli giriş, kullanım ve çıkış imkânı

İlgili teknik rehberler

Kontrol planlaması için bilgi paylaşımı

İnsan asansörü ve engelli platformu için kontrol planlamasında ekipman sayısı, marka/model, kapasite, çalışma ortamı, kurulum durumu ve son rapor bilgilerini hazırlayın. SÖZTEK ile kapsam görüşmesinde özel ataşmanları, erişim ihtiyaçlarını ve planlanan duruşu belirtin. Hizmetin kapsamı ve uygulanabilir yetki şartları ekipman sınıfına göre netleştirilmelidir.

Kaynaklar ve sürüm notu

İş ekipmanlarının güvenli kullanımını sağlamak, mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmek ve işletme risklerini azaltmak için sahada ölçüm, kontrol ve raporlama süreçlerini tek akışta yürütüyoruz.