Yükseltilebilen seyyar iş platformu kontrolü; taşıyıcı yapı, yükseltme mekanizması, stabiliteye ilişkin güvenlik fonksiyonları ve acil indirme sisteminin değerlendirilmesidir. Makaslı, eklemli ve teleskopik platformlarda çalışma sınırları değişir. İnsan taşınması kurtarma planını kontrol hazırlığının temel parçası yapar.
Kapsam ve ekipman türleri
İç veya dış ortam için tasarlanan, kendinden yürür ya da çekilir platformlar ürün kimliğiyle ayrılır. Kapasite, izin verilen kişi sayısı, yatay erişim, zemin eğimi ve rüzgâr sınırı üretici verisinden alınır. Platformu vinç gibi kullanmak amaçlanan kullanımın dışında olabilir.
Sistem nasıl çalışır nereler kritik
Platform üzerindeki kişi, alet ve malzeme toplamı taşıma kapasitesine dahildir. Yatay erişim arttığında denge davranışı değişir; hareket zarfı ve yük algılama fonksiyonları buna göre değerlendirilir. Eğim alarmının çalışması tek başına düz olmayan zeminde çalışmaya izin vermez. Acil indirme düzeni hem platformdan hem yer kumandasından erişim ve kullanım açısından incelenir. Enerji kaybında kurtarma için sahada sistemi bilen bir kişi ve uygulanabilir plan bulunmalıdır.

Şema 1 — Ölçeksiz eğitim çizimi. Her üreticinin düzeni farklı olabilir; montaj detayı veya güvenli çalışma konfigürasyonu olarak kullanılmaz.
Mevzuat ve kontrol dönemi
Kontrol kapsamı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ve güncel EK-III ekipman grubuyla eşleştirilir. Bakanlıkça yayımlanmış ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı varsa bu doküman dikkate alınır. Kontrol tarihinde geçerli sürüm temin edilmelidir. ÇSGB değişiklik açıklaması.
Bu ekipman ailesinin EK-III kapsamındaki ilgili satırlarında, standardın süre belirlemediği durumda genel planlama üst sınırı 1 yıldır. Daha kısa süre gerektiren kullanım koşulları ve ilgili standart hükümleri dikkate alınır. Kurulum değişikliği, önemli onarım, kaza veya güvenliği etkileyen olaylar için takvimden bağımsız kontrol ihtiyacı değerlendirilir.
Bakım, operatörün kullanım öncesi kontrolü ve periyodik kontrol birbirini tamamlar. Bakım kaydı ekipmanın o tarihte hangi işlemlerden geçtiğini gösterir; uygunluk değerlendirmesinin kapsamını kendiliğinden oluşturmaz.
Hangi standart ne için kullanılır
Referans ailesi | Bu ekipmandaki rolü |
|---|---|
EN 280-1 | Seyyar yükseltilebilen iş platformları |
EN 280-2 | Yalnızca kapsamına giren yük kaldırma donanımı |
EN 60204-1 | Makine elektrik donanımı için ilgili hükümler |
ISO 18893 | MEWP güvenli kullanım, bakım ve muayene bağlamı |
Bu tablo bir kapsam haritasıdır. Ürün tasarım standardı ile periyodik muayene yöntemi aynı şey değildir. TS/TS EN ulusal karşılığı, baskı yılı, yürürlük ve geçiş hükümleri kontrol tarihinde TSE kataloğu ve ilgili mevzuattan doğrulanmalıdır. Standartların ücretli tam metinleri çoğaltılmamıştır; bu rehber tam standardın yerine geçmez. Standart başlıkları için resmî referans listesi.
Kontrol öncesi hazırlık
İşletme ekipmanın kimliğini, konumunu ve kontrol kapsamını önceden paylaşır. Belgelerdeki seri numarası sahadaki ürünle eşleştirilir. Kullanım kılavuzu, kapasite bilgisi, önceki rapor, bakım kayıtları ve varsa montaj/proje verileri hazır tutulur. Yapılan değişiklikler, kaza veya aşırı yük olayları ayrıca bildirilir.
Kontrol alanı işletmeyle planlanır. Güvenli erişim, enerji izolasyonu, uygun operatör desteği ve uygulanacaksa tanımlı test yükü hazırlanır. Test yükünün gerçek değeri ve kullanılan ölçüm araçlarının izlenebilirliği kayıt altına alınır. Kapsam dışı veya erişilemeyen bölümler sonuçtan saklanmaz; hangi incelemenin neden yapılamadığı belirtilir.
Ayrıntılı kontrol matrisi
Kontrol bölümü | Teknik inceleme odağı | Kayda alınacak kanıt |
|---|---|---|
Şasi/destek | Lastik, stabilizatör, pim, şasi ve zemin teması | Kurulum ve destek konumu |
Makas/bom | Mafsallar, kaynaklar, silindir ve hortumlar | Kritik bölge kaydı |
Platform | Korkuluk, kapı, taban ve üreticinin tanımladığı bağlantı noktaları | Donanım ve erişim sonucu |
Güvenlik fonksiyonları | Eğim, aşırı yük, hareket sınırı ve kilitlemeler | İzin verilen yöntemle senaryo sonucu |
Kumanda | Yer/platform önceliği, acil durdurma ve yön uyumu | Kumanda istasyonu bazında sonuç |
Kurtarma | Acil indirme, yardımcı güç ve erişim | Kontrollü doğrulama ve plan referansı |
Bu matristeki başlıklar genel teknik inceleme odaklarıdır. Sayısal kabul ölçütü, üretici verisi veya geçerli kriter kaynağıyla eşleştirilir. Çatlak, aşınma veya boşluk için bütün ürünlere tek bir sınır verilmez. Ölçüm sonucu birimi ve ölçülen bölgeyle birlikte yazılır.

Kontrol süreci
Fonksiyon ve deney yaklaşımı
Muayene, fonksiyon deneyi ve yapısal bütünlüğe yönelik yük deneyi ayrı amaçlar taşır. Her kontroldeki yük deneyi ile azami üç yıllık dönem/önemli onarım sonrasında uygulanan kapsamın dayanağı EK-III 2.2.1 ve 2.2.1.1 üzerinden belirlenir. Genel katsayılar elle işletilen düzenlerde statik 1,5; diğerlerinde statik 1,25 ve dinamik 1,1 olarak tarif edilse de bunlar her makineye otomatik uygulanacak değerler değildir. Ekipmana özgü Bakanlık dokümanı, ilgili standart ve çalışma prensibi değerlendirilerek yetkili kişi test yükünü seçer. Gerçek konfigürasyon ve kapasite kaynağı rapora yazılır.
Platform kapasitesi kişi sayısına indirgenemez. Örneğin iki kişinin yanında taşınan malzeme de toplam yüke dahildir; levhadaki kapasite ve kişi sınırının ikisi de sağlanmalıdır.
Deney sırasında anormal hareket, yük kayması, emniyet işlevi kaybı veya yapısal hasar belirtisi görülürse çalışma güvenli şekilde durdurulur. Kusuru bastırmak için güvenlik devreleri geçici olarak köprülenmez. Gerekli düzeltme ve yeniden değerlendirme kapsamı belirlenir.
Sahadan örnek senaryo
Platform yükselmişken ana güç kesildiğinde acil indirme devreye girmiyorsa normal yükselme işlevinin çalışması yeterli değildir. Kurtarma fonksiyonu ayrı bir güvenlik bulgusu olarak ele alınır.
Bu örnek, düşünme biçimini açıklayan kurgusal bir teknik senaryodur; SÖZTEK tarafından yapılmış bir muayene veya müşteri vakası olarak sunulmamaktadır.
Bulgular nasıl raporlanır
Bulgu; parça/konum, gözlem veya ölçüm, kullanılan kabul kaynağı ve teknik sonuçla ilişkilendirilir. “Kontrol edildi” ifadesi yerine neyin hangi yöntemle değerlendirildiği anlaşılır olmalıdır. Bir deneyin yapılmadığı durumda yapılmış gibi olumlu işaretleme kullanılmaz.
Resmî hafif/ağır kusur sınıflandırması yalnızca uygulanabilir Bakanlık kriterinde tanımlandığı kapsamda kullanılır. Bu sınıflandırmanın bulunmadığı ekipmana rehber üzerinden yeni kusur sınıfı atanmaz. Düzeltme kaydında sorumlu, işlem, tarih ve doğrulama kanıtı ilişkilendirilir. ÇSGB, EK-III 1.9.1 açıklaması.
Kullanılabilir hazırlık ve kayıt şablonları
Aşağıdaki boş tablolar kopyalanarak işletme hazırlık kaydı olarak kullanılabilir. Resmî muayene raporu, zorunlu Bakanlık formu veya onay belgesi değildir.
Şablon A Ekipman ve kapsam kartı
Alan | Doldurulacak bilgi |
|---|---|
İşletme / saha | … |
Üretici / model / seri no / imal yılı | … |
Ekipman türü / konfigürasyon | … |
Kapasite ve kapasite kaynağı | … |
Son kontrol / bakım / değişiklik | … |
Uygulanacak mevzuat ve standart baskısı | … |
Kontrole dahil / hariç bölümler | … |
İlgili belge ve fotoğraf numaraları | … |
Şablon B Teknik gözlem kaydı
Kontrol noktası | Gözlem / ölçüm ve birim | Kriter kaynağı | Kanıt no | Değerlendiren |
|---|---|---|---|---|
Şasi/destek | … | … | … | … |
Makas/bom | … | … | … | … |
Platform | … | … | … | … |
Güvenlik fonksiyonları | … | … | … | … |
Kumanda | … | … | … | … |
Kurtarma | … | … | … | … |
Şablon C Düzeltme takibi
Bulgu no | Yapılacak işlem | Sorumlu | Hedef tarih | Doğrulama / kapanış kanıtı |
|---|---|---|---|---|
… | … | … | … | … |
… | … | … | … | … |
Sık sorulan sorular
Teknik terimler
- MEWP: yükseltilebilen seyyar iş platformu
- Hareket zarfı: izin verilen erişim ve yükseklik bölgesi
- Acil indirme: normal güç olmadan güvenli alçaltmayı sağlayan düzen
İlgili teknik rehberler
- Forklift ve İstif Makinelerinin Periyodik Kontrolü
- İnsan Asansörleri ve Engelli Platformları
- İskeleye Bağlı ve Asılı Erişim Sistemlerinin Kontrolü
Kontrol planlaması için bilgi paylaşımı
Seyyar iş platformu için kontrol planlamasında ekipman sayısı, marka/model, kapasite, çalışma ortamı, kurulum durumu ve son rapor bilgilerini hazırlayın. SÖZTEK ile kapsam görüşmesinde özel ataşmanları, erişim ihtiyaçlarını ve planlanan duruşu belirtin. Hizmetin kapsamı ve uygulanabilir yetki şartları ekipman sınıfına göre netleştirilmelidir.
Kaynaklar ve sürüm notu
- İş Ekipmanları Yönetmeliği — konsolide metin
- ÇSGB — 23 Aralık 2025 değişikliği ve değişen EK-III hükümleri
- ÇSGB — ekipmana özgü rapor ve kriter portalı
- Adalet Bakanlığı sunucusundaki 4 Aralık 2025 tarihli yönetmelik kopyası — tarihsel temel
- EUR-Lex — makine standartları referans listesi (2023 kararı; baskı güncelliği için konsolide sürüm izlenir)
- TSE — standart erişimi ve ulusal karşılık teyidi
İş ekipmanlarının güvenli kullanımını sağlamak, mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmek ve işletme risklerini azaltmak için sahada ölçüm, kontrol ve raporlama süreçlerini tek akışta yürütüyoruz.
