Yükleyici kontrolü, malzemeyi kovaya alıp taşıyan ve boşaltan makinenin bağlantı, hareket ve güvenlik sistemlerini kapsar. Lastik tekerlekli, paletli ve kompakt yükleyiciler farklı direksiyon ve erişim düzenlerine sahiptir. Bu sayfa ön yükleyici grubuna odaklanır; arka kazıcı taşıyan bekoloder ayrı ele alınır.
Yükleyici kontrolünde öncelik, güvenliği etkileyen mekanik ve kumanda işlevlerini gerçek çalışma konfigürasyonunda değerlendirmektir. Bu rehber; işletme sorumluları, bakım ekipleri ve kontrol hazırlığı yapan teknik personel için kapsam, kontrol noktaları ve kayıt örnekleri sunar.

Şema ölçekli imalat çizimi değildir. Makine ailesini ve kontrol odağını anlatır; modelin teknik çizimi yerine kullanılmaz.
Kontrol kapsamı ve standart seçimi
Ön eşleştirme: Yükleyiciler. Teknik başvuru aileleri: TS EN 474-1 ve TS EN 474-3; ISO 20474-1 ve ISO 20474-3. Genel bölüm ile makineye özgü bölüm birlikte ele alınır. Bir ürün güvenliği standardının adı, tek başına bütün periyodik kontrol yöntemini veya makinenin uygunluğunu belirlemez.
Dayanak | Nasıl kullanılır |
|---|---|
EK-III ve güncel Bakanlık dokümanları | Ekipman grubu, kontrol usulü ve varsa zorunlu kriterler belirlenir. |
TS EN 474-1 ve TS EN 474-3; ISO 20474-1 ve ISO 20474-3 | Makinenin türü, imal tarihi ve uygulanabilir baskı doğrulanır. |
Üretici kılavuzu ve teknik kayıtlar | Model, ataşman, deneme koşulu ve sayısal kabul sınırları eşleştirilir. |
Standartların tam metni bu rehbere aktarılmamıştır. Tablo, ilgili aileleri gösterir; TS kabulü, yürürlük durumu, tadiller ve ürüne uygulanabilir baskı kontrol tarihinde doğrulanmalıdır. Kaynaklardaki yabancı rehberler teknik açıklama içindir; Türkiye mevzuatı yerine kullanılmaz.
Kontrol dönemi ve bakım ayrımı
İlgili Tablo-6 satırında standartta süre belirtilmiyorsa bir yıllık dönem bulunur. İlgili standardın öngördüğü süreler ve kullanım koşulları dikkate alınır. Fiili makine tipiyle satır eşleştirmesi kontrol planında gösterilir.
İşletme, çalışma saati ve çevre koşullarını bakım planında izler. Güvenliği etkileyen hasar, önemli onarım veya kullanım değişikliğinde bir sonraki takvim tarihini beklemek doğru değildir; gerekli ilave değerlendirme planlanır. Operatörün kullanım öncesi kontrolü, servis bakımı ve yetkili kişinin periyodik kontrolü farklı kayıtlardır.
Kontrol için saha hazırlığı
Model ve seri numarası, kullanım kılavuzu, mevcut uygunluk beyanı, önceki raporlar ve onarım kayıtları hazır bulundurulur. Makine temiz ve incelenebilir durumda sunulur. Yetkin operatör, uygun test alanı ve gerekiyorsa servis desteği önceden planlanır. Tehlikeli alana giriş sınırlandırılır; güvenli yapılamayan deney sırf listeyi tamamlamak için uygulanmaz.
Ekipmana özgü teknik kontrol noktaları
Belden kırma bölgesi bakım sırasında korunur
Mafsallı yükleyicide ön ve arka şasi arasındaki alan sıkışma tehlikesi taşır. Bakım konumunda üreticinin öngördüğü mafsal kilidi ve enerji izolasyonu kullanılır. Bu bölgeye girerek direksiyon denemesi yapılmaz; kilit ve bağlantıların durumu güvenli konumda incelenir.
Kova bağlantısı yük yolunun parçasıdır
Kova ağzı, yan levhalar, pim tutucuları ve hızlı bağlantı sistemi gözden geçirilir. Kova onarımı veya hacim değişikliği makinenin yüklenmesini etkileyebilir. Kapasite değerlendirmesinde malzeme yoğunluğu, ataşman ağırlığı ve üretici sınırları birlikte dikkate alınır.
Kolların altında hidrolik basınca güvenilmez
Kaldırılmış kollar altında bakım gerektiğinde üreticinin mekanik destek düzeni aranır. Hortum kopması veya valf kaçağı hareket doğurabilir. İşlev denemesi dışarıdan gözlemle yürütülür; kontrolün yapılabilmesi için tehlikeli konuma girilmesi kabul edilmez.
Fren ve direksiyon denemesi planlanır
Servis ve park freni, uygun zemin ve ayrılmış alanla değerlendirilir. Deneme hızı, yük durumu ve kabul sınırları modelin dokümanından alınır. Kontrolsüz eğim denemesi yapılmaz. Direksiyon tepkisi ve uyarıların davranışı da kaydedilir.
Kompakt yükleyicide erişim kilitleri öne çıkar
Kabin girişinin kaldırma kollarıyla ilişkisi, emniyet barı ve varsa koltuk algılama düzeni kontrol edilir. Kilit devre dışı bırakılarak çalışan makine normal kabul edilmez. Ataşman nedeniyle görüşün azalması sahadaki hareket planına ayrıca yansıtılır.
Lastik ve palet durumu dengeyi etkiler
Lastik hasarı, uygunluk ve üreticinin basınç bilgileri incelenir; paletli tipte yürüyüş parçaları değerlendirilir. Belden kırma açısı ve yüksek kova konumu denge koşullarını değiştirebilir. Teknik kontrol, her saha koşulunda devrilmeye karşı garanti oluşturmaz.
Deney ve ölçümün kayıt altına alınması
Deneme öncesinde yöntem, çalışma konfigürasyonu ve kabul ölçütü belirlenir. Ölçüm varsa cihaz kimliği, uygunluğu ve sonuç birimi kaydedilir. Veri bulunmadan basınç, yük katsayısı, durma mesafesi veya boşluk limiti üretilmez. Şüpheli yapısal bulgu için gerekli ilave inceleme belirlenir; bütün makinelere koşulsuz aynı tahribatsız muayene yöntemi atanmaz.
Sahadan örnek değerlendirme
Kova değişiminden sonra arka aksın hafiflediği bildirilen yükleyicide ataşman uyumu ve yük bilgileri incelenir. Sorun yalnızca operatör alışkanlığına bağlanmaz; konfigürasyon teyit edilene kadar ilgili kullanım sınırlandırılır. Bu örnek gerçek bir muayene sonucu değil, bulgunun nasıl ele alınacağını açıklayan teknik senaryodur.
Düzenlenebilir kayıt şablonları
Aşağıdaki tablolar işletme hazırlığı ve bulgu takibi içindir. Resmî periyodik kontrol raporu değildir. Güvenlik sonucu ve kusur derecesi, uygulanabilir kriterlere göre yetkili kişi tarafından belirlenir.
Şablon A Ekipman ve konfigürasyon kaydı
Alan | Kayıt |
|---|---|
Makine ve alt tür | |
Marka model ve seri numarası | |
İmal yılı ve çalışma saati | |
Ataşman ve yardımcı üniteler | |
Kılavuz ve önceki rapor referansı | |
Kontrol yeri ve sorumlu kişi |
Şablon B Teknik bulgu kaydı
Kontrol odağı | Gözlem ve ölçüm | Kriter ve kanıt |
|---|---|---|
Belden kırma | ||
Kova bağlantısı | ||
Kaldırma kolları | ||
Fren | ||
Lastik veya palet | ||
Operatör kilidi |
Şablon C Düzeltici işlem takibi
Bulgu ve konum | İşlem ve sorumlu | Doğrulama ve tarih |
|---|---|---|
| ||
| ||
|
Sık sorulan sorular
Yükleyicide belden kırma kilidi ne işe yarar
Bakım sırasında şasi mafsalının tehlikeli hareketini önleyen mekanik düzenin parçasıdır. Üreticinin talimatına göre kullanılır; enerji izolasyonunun yerine tek başına geçmez.
Daha büyük kova takılması kapasiteyi artırır mı
Hayır. Kova hacmi büyürken ataşman ve malzeme ağırlığı da artabilir. Taşıyıcının izin verdiği konfigürasyon ve kapasite sınırları esas alınır.
Yükleyici kolunun altında hidrolik kilit yeterli mi
Bakım için üreticinin mekanik destek ve izolasyon düzeni uygulanmalıdır. Hidrolik tutma davranışının iyi olması güvenli bakım desteği anlamına gelmez.
Skid steer yükleyicide emniyet barı kontrol edilir mi
Makinede bulunuyorsa bar ve ilişkili kilitlemeler işlevsel olarak değerlendirilir. Devre dışı bırakılmış emniyet işlevi raporda açıkça belirtilir.
Yükleyici fren testinde her modele aynı hız uygulanır mı
Hayır. Deneme koşulları ve kabul kriterleri üretici ve uygulanabilir standarda göre belirlenir. Genel bir hız veya durma mesafesi bütün modellere atanmaz.
Kontrol talebi için gerekli bilgiler
SÖZTEK'e yükleyici için kapsam talebi iletirken makine modeli, seri numarası, bulunduğu il ve ilçe, ataşmanlar ve kullanım amacı paylaşılmalıdır. Böylece gerekli saha hazırlığı ve kontrol kapsamı teklif öncesinde belirlenebilir. Bu rehber, belirli bir makine için uygunluk kararı veya hizmet yetkisi belgesi değildir.
İlgili teknik rehberler
Bekoloder Kazıcı Yükleyici Periyodik Kontrolü
Damperli İş Kamyonlarının Periyodik Kontrolü
Kaynaklar
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III Tablo-6 esas metni
ÇSGB 23 Aralık 2025 değişiklik açıklaması
ISO toprak hareketi makineleri kataloğu
Esas metin bağlantısı 23 Aralık 2025 değişikliğinden önceki nüshadır; değişiklik açıklamasıyla birlikte okunmalıdır. Uygulama öncesi güncel konsolide mevzuat ve Bakanlığın ekipmana özgü kriterleri kontrol edilir. Rehber hazırlama tarihi 14 Eylül 2026; yayın tarihi siteye eklendiği tarihtir.
