Kar küreme bıçağı, kar savurma ünitesi, tuz serpici ve yol süpürgesi farklı tehlikeler taşıyan üstyapı veya ataşmanlardır. Kontrol, taşıyıcı araç ile üstyapının bağlantısını ve enerji alışverişini kapsar. Bütün gruba tek bir yıllık zorunlu periyodik kontrol hükmü atanmadan önce gerçek makinenin EK-III kapsamı belirlenmelidir.
Kar küreme ve yol bakım makineleri kontrolünde öncelik, güvenliği etkileyen mekanik ve kumanda işlevlerini gerçek çalışma konfigürasyonunda değerlendirmektir. Bu rehber; işletme sorumluları, bakım ekipleri ve kontrol hazırlığı yapan teknik personel için kapsam, kontrol noktaları ve kayıt örnekleri sunar.

Şema ölçekli imalat çizimi değildir. Makine ailesini ve kontrol odağını anlatır; modelin teknik çizimi yerine kullanılmaz.
Kontrol kapsamı ve standart seçimi
Ön eşleştirme: EK-III ekipman grubu eşleştirmesi önce yapılır. Teknik başvuru aileleri: EN 17106 serisi; yol işletme makinesinin işlevine uygun bölüm. Genel bölüm ile makineye özgü bölüm birlikte ele alınır. Bir ürün güvenliği standardının adı, tek başına bütün periyodik kontrol yöntemini veya makinenin uygunluğunu belirlemez.
Dayanak | Nasıl kullanılır |
|---|---|
EK-III ve güncel Bakanlık dokümanları | Ekipman grubu, kontrol usulü ve varsa zorunlu kriterler belirlenir. |
EN 17106 serisi; yol işletme makinesinin işlevine uygun bölüm | Makinenin türü, imal tarihi ve uygulanabilir baskı doğrulanır. |
Üretici kılavuzu ve teknik kayıtlar | Model, ataşman, deneme koşulu ve sayısal kabul sınırları eşleştirilir. |
Standartların tam metni bu rehbere aktarılmamıştır. Tablo, ilgili aileleri gösterir; TS kabulü, yürürlük durumu, tadiller ve ürüne uygulanabilir baskı kontrol tarihinde doğrulanmalıdır. Kaynaklardaki yabancı rehberler teknik açıklama içindir; Türkiye mevzuatı yerine kullanılmaz.
Kontrol dönemi ve bakım ayrımı
Bu geniş başlığa yalnızca adı üzerinden zorunlu periyodik kontrol süresi atanmaz. Önce gerçek makine ve alt donanımlar EK-III ekipman gruplarıyla eşleştirilir. Kapsama giren işlev için ilgili süre uygulanır; kapsam dışı olması güvenli kullanım ve bakım ihtiyacını kaldırmaz.
İşletme, çalışma saati ve çevre koşullarını bakım planında izler. Güvenliği etkileyen hasar, önemli onarım veya kullanım değişikliğinde bir sonraki takvim tarihini beklemek doğru değildir; gerekli ilave değerlendirme planlanır. Operatörün kullanım öncesi kontrolü, servis bakımı ve yetkili kişinin periyodik kontrolü farklı kayıtlardır.
Kontrol için saha hazırlığı
Model ve seri numarası, kullanım kılavuzu, mevcut uygunluk beyanı, önceki raporlar ve onarım kayıtları hazır bulundurulur. Makine temiz ve incelenebilir durumda sunulur. Yetkin operatör, uygun test alanı ve gerekiyorsa servis desteği önceden planlanır. Tehlikeli alana giriş sınırlandırılır; güvenli yapılamayan deney sırf listeyi tamamlamak için uygulanmaz.
Ekipmana özgü teknik kontrol noktaları
Ataşman ve taşıyıcı uyumu doğrulanır
Montaj plakası, kilit pimleri, bağlantı cıvataları ve hidrolik veya elektrik arayüzleri incelenir. Ataşman ağırlığı taşıyıcının aks yüklerini ve görüşünü etkileyebilir. Uyum, sadece bağlantı deliklerinin örtüşmesine göre kabul edilmez; üretici konfigürasyonu aranır.
Küreme bıçağı engelle karşılaşabilir
Bıçak kenarı, mafsallar ve varsa engel karşısında geri yatma veya yaylı koruma düzeni kontrol edilir. Bu düzenin hareketi güvenli prosedürle değerlendirilir. Rasgele bir engele çarparak test yapmak uygun bir doğrulama yöntemi değildir.
Kar savurma ünitesinde döner takım korunur
Rotor, helezon ve çıkış ağzı çevresindeki koruyucular gözden geçirilir. Tıkanıklık giderilmeden önce tam duruş ve enerji izolasyonu gerekir. Dönen parçaların yavaşlamış olması veya kabin kumandasının kapalı görünmesi güvenli müdahaleyi tek başına sağlamaz.
Tuz serpici korozyon yönünden incelenir
Hazne, zincir veya bant, serpme diski ve taşıyıcı bağlantıları değerlendirilir. Tuzlu ortam elektrik soketleri ve metal bağlantılarda bozulma oluşturabilir. Yıkama sonrasında gizli kalabilen bağlantı bölgeleri bakım kayıtlarıyla birlikte ele alınır.
Süpürge ve emiş sistemi ayrı alt tiptir
Fırça tahriki, muhafazalar, emiş hortumları ve toplama haznesi incelenir. Hazne boşaltma işlevi varsa kaldırma ve destek koşulları ayrıca değerlendirilir. Yol süpürgesinin kontrolü, kar savurma rotoruna ait kriterlerle tamamlanmış sayılmaz.
Sezon başı hazırlığı trafik düzeniyle birleşir
Uzun bekleme sonrası hortumlar, bağlantılar ve kumandalar kontrol edilir. Çalışma ışıkları ve uyarılar gerçek kullanımda görülebilir olmalıdır. Kamu yolunda çalışmanın trafik ve izin şartları ayrı yönetilir; makine raporu trafik düzenleme planı değildir.
Deney ve ölçümün kayıt altına alınması

Deneme öncesinde yöntem, çalışma konfigürasyonu ve kabul ölçütü belirlenir. Ölçüm varsa cihaz kimliği, uygunluğu ve sonuç birimi kaydedilir. Veri bulunmadan basınç, yük katsayısı, durma mesafesi veya boşluk limiti üretilmez. Şüpheli yapısal bulgu için gerekli ilave inceleme belirlenir; bütün makinelere koşulsuz aynı tahribatsız muayene yöntemi atanmaz.
Sahadan örnek değerlendirme
Sezon başında tuz serpici soketinde korozyon ve aralıklı kumanda kaybı görülürse yalnızca soket temizliğiyle uygunluk varsayılmaz. Bağlantı onarımı sonrasında ilgili işlevler yeniden doğrulanır. Bu örnek gerçek bir muayene sonucu değil, bulgunun nasıl ele alınacağını açıklayan teknik senaryodur.
Düzenlenebilir kayıt şablonları
Aşağıdaki tablolar işletme hazırlığı ve bulgu takibi içindir. Resmî periyodik kontrol raporu değildir. Güvenlik sonucu ve kusur derecesi, uygulanabilir kriterlere göre yetkili kişi tarafından belirlenir.
Şablon A Ekipman ve konfigürasyon kaydı
Alan | Kayıt |
|---|---|
Makine ve alt tür | |
Marka model ve seri numarası | |
İmal yılı ve çalışma saati | |
Ataşman ve yardımcı üniteler | |
Kılavuz ve önceki rapor referansı | |
Kontrol yeri ve sorumlu kişi |
Şablon B Teknik bulgu kaydı
Kontrol odağı | Gözlem ve ölçüm | Kriter ve kanıt |
|---|---|---|
Montaj plakası | ||
Küreme bıçağı | ||
Savurma rotoru | ||
Serpici disk | ||
Hidrolik bağlantı | ||
Trafik görünürlüğü |
Şablon C Düzeltici işlem takibi
Bulgu ve konum | İşlem ve sorumlu | Doğrulama ve tarih |
|---|---|---|
| ||
| ||
|
Sık sorulan sorular
Kar küreme bıçağı taşıyıcı araçtan ayrı tanımlanmalı mı
Evet. Ataşmanın kimliği, bağlantısı ve taşıyıcıyla uyumu kayda alınmalıdır. Araç ile üstyapının görevleri farklıdır.
Kar savurma ağzındaki tıkanıklığa elle müdahale edilir mi
Döner takım ve depolanmış enerji güvenli hale getirilmeden müdahale edilmez. Üreticinin durdurma ve tıkanıklık giderme yöntemi izlenir.
Tuz serpicide sezon sonunda yıkama yeterli bakım mı
Yıkama önemlidir fakat bağlantı, tahrik, elektrik ve korozyon kontrollerini tek başına karşılamaz. Bakım planı üretici koşullarını kapsamalıdır.
Kar küreme makinesine doğrudan bir yıl periyot yazılır mı
Önce makine ve varsa üstyapı EK-III ekipman grubuyla eşleştirilir. Kapsam belirlenmeden bütün yol bakım makineleri için aynı yasal periyot ilan edilmez.
Yol süpürgesi ile kar savurucu aynı teknik listede mi incelenir
Ortak taşıyıcı noktaları bulunabilir; ancak fırça ve emiş sistemiyle savurma rotorunun özel kriterleri ayrılmalıdır.
Kontrol talebi için gerekli bilgiler
SÖZTEK'e kar küreme ve yol bakım makineleri için kapsam talebi iletirken makine modeli, seri numarası, bulunduğu il ve ilçe, ataşmanlar ve kullanım amacı paylaşılmalıdır. Böylece gerekli saha hazırlığı ve kontrol kapsamı teklif öncesinde belirlenebilir. Bu rehber, belirli bir makine için uygunluk kararı veya hizmet yetkisi belgesi değildir.
İlgili teknik rehberler
Asfalt Makinelerinin Periyodik Kontrolü
Özel Amaçlı İş Makinelerinin Kontrolü
Kaynaklar
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III Tablo-6 esas metni
ÇSGB 23 Aralık 2025 değişiklik açıklaması
BSI EN 17106 yol işletme makineleri kapsamı
Esas metin bağlantısı 23 Aralık 2025 değişikliğinden önceki nüshadır; değişiklik açıklamasıyla birlikte okunmalıdır. Uygulama öncesi güncel konsolide mevzuat ve Bakanlığın ekipmana özgü kriterleri kontrol edilir. Rehber hazırlama tarihi 14 Eylül 2026; yayın tarihi siteye eklendiği tarihtir.
