Greyder, uzun şasisi ve ayarlanabilir bıçağıyla zemin profilini düzenler. Kontrolde bıçak tablası, döndürme çemberi, mafsallı şasi, ön tekerlek eğimi ve yönlendirme işlevleri öne çıkar. Dozer veya yükleyici kontrol listesinin aynen kullanılması greyderin özgün hareketlerini gözden kaçırabilir.
Greyder periyodik kontrolünde öncelik, güvenliği etkileyen mekanik ve kumanda işlevlerini gerçek çalışma konfigürasyonunda değerlendirmektir. Bu rehber; işletme sorumluları, bakım ekipleri ve kontrol hazırlığı yapan teknik personel için kapsam, kontrol noktaları ve kayıt örnekleri sunar.

Şema ölçekli imalat çizimi değildir. Makine ailesini ve kontrol odağını anlatır; modelin teknik çizimi yerine kullanılmaz.
Kontrol kapsamı ve standart seçimi
Ön eşleştirme: Greyderler. Teknik başvuru aileleri: TS EN 474-1 ve TS EN 474-8; ISO 20474-1 ve ISO 20474-8. Genel bölüm ile makineye özgü bölüm birlikte ele alınır. Bir ürün güvenliği standardının adı, tek başına bütün periyodik kontrol yöntemini veya makinenin uygunluğunu belirlemez.
Dayanak | Nasıl kullanılır |
|---|---|
EK-III ve güncel Bakanlık dokümanları | Ekipman grubu, kontrol usulü ve varsa zorunlu kriterler belirlenir. |
TS EN 474-1 ve TS EN 474-8; ISO 20474-1 ve ISO 20474-8 | Makinenin türü, imal tarihi ve uygulanabilir baskı doğrulanır. |
Üretici kılavuzu ve teknik kayıtlar | Model, ataşman, deneme koşulu ve sayısal kabul sınırları eşleştirilir. |
Standartların tam metni bu rehbere aktarılmamıştır. Tablo, ilgili aileleri gösterir; TS kabulü, yürürlük durumu, tadiller ve ürüne uygulanabilir baskı kontrol tarihinde doğrulanmalıdır. Kaynaklardaki yabancı rehberler teknik açıklama içindir; Türkiye mevzuatı yerine kullanılmaz.
Kontrol dönemi ve bakım ayrımı
İlgili Tablo-6 satırında standartta süre belirtilmiyorsa bir yıllık dönem bulunur. İlgili standardın öngördüğü süreler ve kullanım koşulları dikkate alınır. Fiili makine tipiyle satır eşleştirmesi kontrol planında gösterilir.
İşletme, çalışma saati ve çevre koşullarını bakım planında izler. Güvenliği etkileyen hasar, önemli onarım veya kullanım değişikliğinde bir sonraki takvim tarihini beklemek doğru değildir; gerekli ilave değerlendirme planlanır. Operatörün kullanım öncesi kontrolü, servis bakımı ve yetkili kişinin periyodik kontrolü farklı kayıtlardır.
Kontrol için saha hazırlığı
Model ve seri numarası, kullanım kılavuzu, mevcut uygunluk beyanı, önceki raporlar ve onarım kayıtları hazır bulundurulur. Makine temiz ve incelenebilir durumda sunulur. Yetkin operatör, uygun test alanı ve gerekiyorsa servis desteği önceden planlanır. Tehlikeli alana giriş sınırlandırılır; güvenli yapılamayan deney sırf listeyi tamamlamak için uygulanmaz.
Ekipmana özgü teknik kontrol noktaları
Döndürme çemberi bıçak konumunu belirler
Çember, tahrik dişlisi, kızaklar ve bağlantılar incelenir. Boşluk ve aşınma üreticinin ölçüm yaklaşımıyla değerlendirilir. Bıçak konumunun yük altında istemsiz değişmesi yalnızca kalite sorunu değildir; hareket alanındaki kişiler için güvenlik riski de oluşturabilir.
Yan kaydırma geniş bir hareket alanı oluşturur
Bıçak ve bağlantı kollarının yana uzanması makine gövdesinin dışına taşabilir. Kumandalar güvenli alanda denenir; hortumların tam hareket boyunca gerilmediği gözlenir. Yol kenarı veya yapı yakınında kullanılacak konum saha planına ayrıca yansıtılır.
Ön aks ve tekerlek eğimi ayrı işlevdir
Direksiyon bağlantıları, tekerlek yatma mekanizması ve aks salınım noktaları incelenir. Üreticinin izin verdiği ayarlar esas alınır. Tekerleklerin eğik görünmesi tek başına arıza sayılmaz; tasarlanan işlev ile kontrolsüz boşluk ayırt edilir.
Mafsallı şasi sıkışma bölgesi taşır
Belden kırma bağlantısı ve varsa bakım kilidi değerlendirilir. Deneme sırasında mafsalın içinde personel bulundurulmaz. Şasi hareketi ile direksiyon hareketinin birlikte verdiği tepki gözlenir; yağ kaçakları ve bağlantı gevşekliği kaydedilir.
Fren ve görüş çalışma konumunda incelenir
Servis ve park işlevi uygun deneme planıyla kontrol edilir. Uzun gövde ve bıçağın konumu nedeniyle görüş alanı değişebilir. Ayna, kamera ve aydınlatmanın varlığı kadar kullanılabilirliği de gözden geçirilir.
Nakliye konumu çalışma konumundan farklıdır
Bıçak ve varsa arka riperin taşımaya uygun yerleşimi, tutucular ve dışarı taşan parçalar incelenir. Operatörün üretici talimatındaki taşıma düzenini uygulayabilmesi gerekir. Karayolu kuralları ve güzergâh kısıtları ayrıca doğrulanır.
Deney ve ölçümün kayıt altına alınması

Deneme öncesinde yöntem, çalışma konfigürasyonu ve kabul ölçütü belirlenir. Ölçüm varsa cihaz kimliği, uygunluğu ve sonuç birimi kaydedilir. Veri bulunmadan basınç, yük katsayısı, durma mesafesi veya boşluk limiti üretilmez. Şüpheli yapısal bulgu için gerekli ilave inceleme belirlenir; bütün makinelere koşulsuz aynı tahribatsız muayene yöntemi atanmaz.
Sahadan örnek değerlendirme
Bıçak yan kaydırılırken bir hortum bağlantıya sürtüyorsa hareket sınırlandırılır. Güzergâh düzeltilip tam hareket aralığı yeniden değerlendirilmeden bulgu kapatılmaz. Bu örnek gerçek bir muayene sonucu değil, bulgunun nasıl ele alınacağını açıklayan teknik senaryodur.
Düzenlenebilir kayıt şablonları
Aşağıdaki tablolar işletme hazırlığı ve bulgu takibi içindir. Resmî periyodik kontrol raporu değildir. Güvenlik sonucu ve kusur derecesi, uygulanabilir kriterlere göre yetkili kişi tarafından belirlenir.
Şablon A Ekipman ve konfigürasyon kaydı
Alan | Kayıt |
|---|---|
Makine ve alt tür | |
Marka model ve seri numarası | |
İmal yılı ve çalışma saati | |
Ataşman ve yardımcı üniteler | |
Kılavuz ve önceki rapor referansı | |
Kontrol yeri ve sorumlu kişi |
Şablon B Teknik bulgu kaydı
Kontrol odağı | Gözlem ve ölçüm | Kriter ve kanıt |
|---|---|---|
Bıçak çemberi | ||
Yan kaydırma | ||
Ön aks | ||
Şasi mafsalı | ||
Fren | ||
Görüş |
Şablon C Düzeltici işlem takibi
Bulgu ve konum | İşlem ve sorumlu | Doğrulama ve tarih |
|---|---|---|
| ||
| ||
|
Sık sorulan sorular
Greyderin ön tekerleklerinin eğik olması kusur mu
Tasarlanmış tekerlek eğimi işlevi olabilir. Kontrol, istenen konumun korunması ve bağlantı boşluklarını üretici verileriyle değerlendirir.
Bıçak çemberindeki boşluk nasıl yorumlanır
Ölçüm konumu ve üretici sınırına göre değerlendirilir. Her greyder için tek bir boşluk limiti kullanılamaz.
Greyderin yan kaydırması neden tam hareket boyunca incelenir
Dışarı taşan bıçak, hortum gerilmesi ve çevreye çarpma riski farklı konumlarda ortaya çıkar. Park konumundaki inceleme yeterli olmayabilir.
Greyderde şasi mafsalı kilidi gerekir mi
Makinenin bakım düzeninde üretici tarafından öngörülmüşse kilit ve kullanım talimatı değerlendirilir. Enerji izolasyonu da ayrıca uygulanır.
Greyderin yol taşıma konumu raporda belirtilmeli mi
Kontrol kapsamına alınan taşıma işlevleri ve donanım açıkça gösterilmelidir. Çalışma bıçağı konumu ile nakliye konumu birbirine karıştırılmaz.
Kontrol talebi için gerekli bilgiler
SÖZTEK'e greyder için kapsam talebi iletirken makine modeli, seri numarası, bulunduğu il ve ilçe, ataşmanlar ve kullanım amacı paylaşılmalıdır. Böylece gerekli saha hazırlığı ve kontrol kapsamı teklif öncesinde belirlenebilir. Bu rehber, belirli bir makine için uygunluk kararı veya hizmet yetkisi belgesi değildir.
İlgili teknik rehberler
Asfalt Makinelerinin Periyodik Kontrolü
Kar Küreme ve Yol Bakım Makinelerinin Kontrolü
Kaynaklar
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III Tablo-6 esas metni
ÇSGB 23 Aralık 2025 değişiklik açıklaması
ISO toprak hareketi makineleri kataloğu
Esas metin bağlantısı 23 Aralık 2025 değişikliğinden önceki nüshadır; değişiklik açıklamasıyla birlikte okunmalıdır. Uygulama öncesi güncel konsolide mevzuat ve Bakanlığın ekipmana özgü kriterleri kontrol edilir. Rehber hazırlama tarihi 14 Eylül 2026; yayın tarihi siteye eklendiği tarihtir.
