Sizi
Arayalım

Liman vinci Periyodik Kontrol Rehberi | SÖZTEK

Liman vinci sistem şeması ve kritik kontrol noktaları

Liman vinci Periyodik Kontrol Rehberi | SÖZTEK

Liman vinci periyodik kontrolü; taşıyıcı yapı, kaldırma ve yürüyüş mekanizmaları, halatlar, frenler, spreader ve emniyet fonksiyonlarının vinç tipine uygun yöntemlerle değerlendirilmesidir. Bu rehber STS kıyı vinçleri, RTG ve RMG saha vinçleri ile mobil liman vinçlerinde teknik kontrol noktalarını, test planlamasını ve raporlamayı açıklar. Tuzlu ortam, yüksek çalışma çevrimi ve rüzgâr etkisi kontrol kapsamını doğrudan etkiler.

Kapsam ve ekipman türleri

Konteyner elleçleyen kıyı vinçleri, raylı veya lastik tekerlekli saha vinçleri ve döner kollu liman vinçleri aynı ürün sınıfı değildir. Açık deniz vinçleri de liman vinciyle otomatik olarak aynı standarda bağlanamaz. Spreader, kepçe ve mıknatıs gibi ataşmanlar kimlikleriyle kayda alınır.

Sistem nasıl çalışır nereler kritik

Liman ortamında korozyon, kaplama altında veya su biriken bağlantılarda ilerleyebilir. Yorulma açısından kritik bölgelerin bakım ve geçmiş muayene kayıtlarıyla izlenmesi gerekir. Konteyner spreaderında kilitlerin mekanik konumu ile sensör bilgisinin tutarlılığı değerlendirilir. Rüzgârda sürüklenme riskine karşı park düzeni, enerji kaybında davranış ve işletmenin fırtına prosedürü birlikte incelenir.

teknik sema

Şema 1 — Ölçeksiz eğitim çizimi. Her üreticinin düzeni farklı olabilir; montaj detayı veya güvenli çalışma konfigürasyonu olarak kullanılmaz.

Liman vinci periyodik kontrolü hangi sistemleri kapsar

Liman vinci periyodik kontrolü, yükün bağlandığı ataşmandan taşıyıcı yapıya ve hareketi yöneten emniyet sistemlerine kadar bütün yük yolunu değerlendirir. Konteyner elleçleme, dökme yük tahliyesi ve genel kargo operasyonları farklı yükleme koşulları oluşturur. Bu nedenle kontrol planında yalnızca vincin tonajı değil; çalışma modu, kullanılan ataşman, çalışma yarıçapı, kaldırma yüksekliği ve kullanım geçmişi de tanımlanır.

Bir liman vincinin kapasite etiketindeki en büyük değer, bütün çalışma konumlarında kaldırabileceği yük anlamına gelmez. Özellikle değişken erişimli vinçlerde izin verilen kapasite, ilgili yük diyagramındaki konfigürasyona bağlıdır. Spreader, kepçe, kanca bloğu ve yardımcı donanımın ağırlıklarının kapasite hesabında nasıl ele alındığı üretici tanımından doğrulanır. Net konteyner yükü ile toplam askı yükünün karıştırılması hem kontrol raporunda hem operasyon planında hataya yol açabilir.

STS konteyner vinci periyodik kontrolü

STS, gemi ile rıhtım arasında konteyner aktarımı yapan kıyı vincidir. STS vinci kontrolünde ana kiriş ve deniz tarafı bom, portal ayakları, bom bağlantıları, araba yolları ve kaldırma grubunun bağlantıları ayrı bölgeler olarak izlenir. Konstrüksiyonda varsa bom kaldırma mekanizması ve servis dışı konum kilitleri kontrol kapsamına alınır. Araba hareketi, kaldırma hareketi ve vinç yürüyüşünün emniyet sınırları birbirinden ayrılarak değerlendirilir.

Konteyner kaldırma mekanizmasında halatların eşgüdümü, kasnak düzeni, tambur sarımı ve spreader bağlantıları önemlidir. Bir taraftaki düzensiz sarım veya farklı mekanik davranış, yükün eğilmesine ve halatların eşit olmayan yüklenmesine yol açabilir. İkiz kaldırma veya özel spreader modu bulunan sistemlerde, yalnızca gerçekten kurulmuş ve kullanımına izin verilmiş modların kontrol kapsamı ve kapasitesi raporda belirtilir.

RTG ve RMG saha vinci periyodik kontrolü

RTG lastik tekerlekli, RMG ray üzerinde yürüyen portal konteyner vincini ifade eder. Her ikisinde portal yapı, araba, kaldırma grubu ve spreader incelenir; yürüyüş sistemleri aynı kontrol listesiyle geçiştirilemez. RTG vinci kontrolünde lastikler, jant ve bağlantılar, akslar, direksiyon veya yönlendirme sistemi, frenler ve varsa blok değiştirme modu değerlendirilir. Lastik basıncı ve aşınma ölçütleri üretici verisine göre ele alınır.

RMG vinci kontrolünde ray bağlantıları, ray ekleri, tekerlek flanşları, yürüyüş grupları, tamponlar ve son durdurucular öne çıkar. Eğimli veya uyumsuz yürüyüş, tekerlek flanşlarında aşınma ve konstrüksiyonda ek zorlanma oluşturabilir. Geometri şüphesi varsa ray açıklığı, doğrultu ve kot farkları için uygun ölçüm planlanır. Bu ölçümlerin toleransları bütün vinçlere tek bir sayıyla uygulanmaz.

Mobil liman vinci periyodik kontrolü

Mobil liman vinci kontrolünde bom yapısı, pim ve burçlar, döner tabla, dönüş dişlisi, kaldırma mekanizması ve destekleme düzeni birlikte değerlendirilir. Ayak veya destek sistemi bulunan modellerde destek konfigürasyonu ile yük diyagramının tutarlılığı doğrulanır. Rıhtımın taşıma kapasitesinin yeterliliği ayrıca mühendislik değerlendirmesi gerektirebilir; vincin muayene raporu kendiliğinden rıhtım taşıma kapasitesi raporu değildir.

Dökme yük için kullanılan kepçelerde açma kapama mekanizması, bağlantı noktaları ve yük tutma işlevi kontrol kapsamına eklenir. Kanca ile çalışma, kepçe ile çalışma ve konteyner spreaderi kullanımı aynı ekipmanda farklı kapasite veya işletme sınırlarına sahip olabilir. Ataşman değişimi kontrol kaydında görünür olmalıdır.

Liman vinçlerinde ayrıntılı teknik muayene noktaları

Çelik konstrüksiyon korozyon ve yorulma kontrolü

Deniz ortamında kaplama kaybı, su tutan birleşimler, kapalı kesitlere su girişi ve bağlantı çevresindeki korozyon dikkatle değerlendirilir. Yüzey pası ile taşıyıcı kesit kaybı aynı bulgu değildir. Şüpheli bölgeler konumlandırılır; gerekli görüldüğünde temizlik sonrası inceleme, kalınlık ölçümü veya uygun tahribatsız muayene yöntemi planlanır. Kaynak dikişi yakınındaki belirti, eski onarım izi ve tekrarlayan çatlak kaydı geçmiş raporlarla karşılaştırılır.

Yorulma değerlendirmesinde yalnızca vincin yaşı yeterli değildir. Çalışma çevrimleri, kaldırılan yüklerin dağılımı, ağır hizmet geçmişi, çarpışma ve aşırı yük olayları önem taşır. Periyodik kontrol raporu, ayrı bir analiz yapılmadıkça kalan yorulma ömrünü sayısal olarak belirlemiş sayılmaz. Üretici kaynaklarında da çelik yapı analizi, kullanım geçmişi ile yapısal incelemenin birlikte değerlendirilmesine dayanır. [L3]

Çelik halat tambur ve kasnak kontrolü

Liman vinci halat kontrolünde halatın kimliği, yapısı, nominal çapı ve kullanıldığı mekanizma kaydedilir. Tel kırıkları, çap değişimi, korozyon, ezilme, kafeslenme, burulma ve ısı etkisi gibi bozulmalar ayrı ayrı değerlendirilir. Halat ucu bağlantıları, kasnak yivleri ve tambur sarımı da incelenir. ISO 4309, kren halatlarının bakım, muayene ve hizmetten çıkarılması için ilgili referanslardan biridir. [L2]

Tel kırığı sayısı veya çap azalması için halat yapısından bağımsız tek bir red değeri verilmez. Görsel muayene, iç tellerin bütün durumunu ortaya koymayabilir. Uygun uygulamalarda manyetik halat muayenesi tamamlayıcı bilgi sağlayabilir; yöntemin seçimi halat ve muayene koşullarıyla uyumlu olmalıdır. Bu inceleme kasnak, tambur ve uç bağlantılarının değerlendirilmesini ortadan kaldırmaz. [L4]

Kaldırma freni ve hareket mekanizmaları

Fren balatası veya disk durumu, mekanik bağlantılar, fren açma kapama hareketi ve üretici tarafından tanımlanan ayarlar incelenir. Kaldırma freninin yükü tutması ile hareket hâlindeki yükün kontrollü durdurulması farklı işlevlerdir. Fonksiyon deneyi bu fark gözetilerek planlanır. Redüktör, kaplin, yatak ve bağlantılardaki olağandışı ses, titreşim, kaçak veya gevşeme bulguları kayda alınır.

Çift fren veya yedekli sistem bulunan vinçlerde bir frenin çalışıyor olması diğerinin uygunluğunu kanıtlamaz. Her işlev, üreticinin güvenli test yöntemiyle değerlendirilir. Emniyet devresini köprüleyerek ya da kontrolsüz enerji keserek deney yapılmaz. Fren kayması tespit edildiğinde yalnızca ayar yapıldığı bilgisiyle yetinilmez; düzeltme sonrası ilgili işlev yeniden doğrulanır.

Spreader ve twistlock kontrolü

Spreader kontrolünde ana gövde, teleskopik hareket, bağlantı pimleri, twistlock mekanizmaları ve varsa kılavuz kanatlar incelenir. Konteynere oturma bilgisi, mekanik kilit konumu ve kumanda ekranındaki gösterge arasında tutarlılık aranır. Bromma'nın üretici açıklamasında, uygun oturma sağlanmadığında twistlock hareketini engelleyen mekanik düzenin işlevi açıklanır; ancak her spreaderin donanımı kendi model belgesinden doğrulanmalıdır. [L5]

Kilitli sinyalinin görülmesi tek başına mekanik kilit incelemesi yerine geçmez. Sensör arızası, mekanik sıkışma veya bağlantı boşluğu birbirinden ayrılmalıdır. Spreader seri numarası, kapasitesi ve kontrol edilen çalışma modu rapora yazılır. Bakım ve değişim kayıtlarında üreticinin öngördüğü kullanım çevrimi takibi varsa bu kayıtlar da değerlendirilir. Başka bir modelin aşınma sınırı uygulanmaz.

Rüzgâr güvenliği ve servis dışı park düzeni

Rüzgâr güvenliği, anemometrenin ekranda değer göstermesinden ibaret değildir. Rüzgâr ölçümü, uyarı, varsa hareket kısıtlama işlevi ve servis dışı sabitleme düzeni birbiriyle ilişkilendirilir. Ray kıskacı, fırtına pimi veya ankraj bulunan sistemlerde mekanik durum ve konum bilgisi incelenir. İşletme rüzgâr sınırı ile park koşullarındaki tasarım şartları birbirine karıştırılmaz.

Konteynerin veya geniş yüzeyli yükün rüzgâra maruz kalan alanı da operasyonu etkiler. Bütün liman vinçleri için tek bir rüzgâr hızı eşiği verilmez; uygulanacak sınır, vincin ve kaldırma operasyonunun belgelerinden alınır. Otomatik park veya ankraj işlevi bulunmayan bir vinçte bu işlev varmış gibi kontrol maddesi işaretlenmez.

Elektrik kumanda ve emniyet fonksiyonları

Acil durdurmalar, hareket sınırlandırıcıları, aşırı yük koruması ve varsa çarpışma önleme sistemleri işlevleri üzerinden değerlendirilir. Besleme kablosu, kablo makarası veya feston düzeni, pano muhafazası ve erişilebilir bağlantılarda görünür hasar incelenir. Otomatik veya uzaktan kumandalı vinçlerde çalışma modu seçimi, kontrol yetkisinin devri ve korunan alana girişle ilişkili emniyet fonksiyonları üretici tasarımına göre ele alınır.

Bir arıza kaydının silinmesi, arızanın giderildiğinin kanıtı değildir. Kontrol sonucunda hangi fonksiyonun hangi koşulda değerlendirildiği belirtilir. Vinç üzerindeki elektriksel güvenlik incelemesi ile tesisin ayrı elektrik ve topraklama periyodik kontrol kapsamları açıkça ayrılır; bir rapor diğerini kendiliğinden kapsamaz.

Liman vinci yük testi nasıl planlanır

Liman vinci yük testi öncesinde test edilecek konfigürasyon, kapasite kaynağı, yükün doğrulanma yöntemi, ataşman ağırlıkları ve alan sınırları belirlenir. Değişken yarıçaplı bir vinçte tek konumda başarılı deney, bütün yük diyagramını doğrulamış gibi sunulmaz. Test noktaları ve kontrol kapsamı, uygulanabilir mevzuat, standart, üretici talimatı ve yetkili kişinin değerlendirmesiyle seçilir.

Fonksiyon kontrolleri, statik yük altında davranış ve dinamik hareket deneyleri farklı sonuçlar üretir. Raporda test yükü, birimi, yarıçap veya konfigürasyon bilgisi, kullanılan ölçüm cihazları ve gözlenen davranış ayrı alanlarda gösterilmelidir. Planlanan bir deney güvenli koşullar sağlanamadığı için yapılamamışsa kapsam sınırlaması açıkça yazılır. Gemi, komşu vinç ve terminal araçlarının hareketleri kontrol alanıyla birlikte koordine edilir.

Liman vinci kontrol raporunda teknik izlenebilirlik

Liman vinci kontrol raporu; vinç kimliği, ataşman kimliği, konfigürasyon, inceleme yöntemi ve bulguyu aynı kayıt zincirinde birleştirmelidir. Örneğin sadece “halat aşınmış” yazılması yerine kaldırma mekanizması, halat hattı, incelenen bölge, ölçüm veya gözlem ve kullanılan kabul kaynağı belirtilir. Erişilemeyen yapı bölümleri ile yapılmayan deneyler olumlu sonuç içine gizlenmez.

Liman vinci periyodik kontrolü için hazırlanacak teknik dosyada güncel kapasite diyagramı, üretici talimatı, önceki raporlar, halat ve spreader değişimleri, kaynak onarımları ve önemli olay kayıtları bulunmalıdır. Kontrol sonrası düzeltmenin tamamlanması ile düzeltmenin doğrulanması ayrı kayıtlardır. Kullanıma ilişkin teknik karar, tespit edilen eksikliğin giderilmesi ve gereken doğrulama işlemleriyle ilişkilendirilir.

İlave teknik kaynaklar

L1 ISO 9927 1 kren muayenelerinin genel kapsamı

L2 ISO 4309 çelik halat muayenesi ve hizmetten çıkarma kapsamı

L3 Konecranes çelik yapı ve yorulma analizi

L4 Konecranes manyetik halat muayenesi

L5 Bromma konteynere oturma ve kilit güvenliği

Üretici kaynakları, ilgili teknik işlevleri açıklayan örneklerdir; bütün markalar için bağlayıcı kabul sınırı veya Türkiye mevzuatının yerine geçen belge değildir. ISO katalogları standartların kapsamını doğrular; muayenenin uygulanmasında tam metin ve ekipmana uygulanabilir baskı kullanılmalıdır.

Mevzuat ve kontrol dönemi

Kontrol kapsamı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ve güncel EK-III ekipman grubuyla eşleştirilir. Bakanlıkça yayımlanmış ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı varsa bu doküman dikkate alınır. Kontrol tarihinde geçerli sürüm temin edilmelidir. ÇSGB değişiklik açıklaması.

Bu ekipman ailesinin EK-III kapsamındaki ilgili satırlarında, standardın süre belirlemediği durumda genel planlama üst sınırı 1 yıldır. Daha kısa süre gerektiren kullanım koşulları ve ilgili standart hükümleri dikkate alınır. Kurulum değişikliği, önemli onarım, kaza veya güvenliği etkileyen olaylar için takvimden bağımsız kontrol ihtiyacı değerlendirilir.

Bakım, operatörün kullanım öncesi kontrolü ve periyodik kontrol birbirini tamamlar. Bakım kaydı ekipmanın o tarihte hangi işlemlerden geçtiğini gösterir; uygunluk değerlendirmesinin kapsamını kendiliğinden oluşturmaz.

Hangi standart ne için kullanılır

Referans ailesi

Bu ekipmandaki rolü

EN 15011 / EN 14985

Portal veya döner kollu ürün tipine göre

EN 15056

Konteyner spreaderları

ISO 9927-1; ISO 4309

Kren ve çelik halat muayenesi

EN 13852 serisi

Yalnızca kapsamına giren açık deniz uygulamalarında

 

Bu tablo bir kapsam haritasıdır. Ürün tasarım standardı ile periyodik muayene yöntemi aynı şey değildir. TS/TS EN ulusal karşılığı, baskı yılı, yürürlük ve geçiş hükümleri kontrol tarihinde TSE kataloğu ve ilgili mevzuattan doğrulanmalıdır. Standartların ücretli tam metinleri çoğaltılmamıştır; bu rehber tam standardın yerine geçmez. Standart başlıkları için resmî referans listesi.

Kontrol öncesi hazırlık

İşletme ekipmanın kimliğini, konumunu ve kontrol kapsamını önceden paylaşır. Belgelerdeki seri numarası sahadaki ürünle eşleştirilir. Kullanım kılavuzu, kapasite bilgisi, önceki rapor, bakım kayıtları ve varsa montaj/proje verileri hazır tutulur. Yapılan değişiklikler, kaza veya aşırı yük olayları ayrıca bildirilir.

Kontrol alanı işletmeyle planlanır. Güvenli erişim, enerji izolasyonu, uygun operatör desteği ve uygulanacaksa tanımlı test yükü hazırlanır. Test yükünün gerçek değeri ve kullanılan ölçüm araçlarının izlenebilirliği kayıt altına alınır. Kapsam dışı veya erişilemeyen bölümler sonuçtan saklanmaz; hangi incelemenin neden yapılamadığı belirtilir.

Ayrıntılı kontrol matrisi

Kontrol bölümü

Teknik inceleme odağı

Kayda alınacak kanıt

Yapı ve korozyon

Bom, portal, bağlantılar, erişim yolları ve deniz ortamı hasarı

Bölge haritası ve geçmiş kayıt

Halatlar ve tamburlar

Sarım, uç bağlantısı, kasnak ve bozulma

Hat ve halat kimliği

Spreader/ataşman

Twistlock, pimler, kilit algılama ve ataşman seçimi

Seri numarası ve kilit senaryosu

Hareket sistemleri

Yürüyüş, dönüş, araba ve frenler

Fonksiyon ve duruş gözlemi

Rüzgâr/park

Anemometre, ray kıskacı, fırtına ankrajı

İşletme sınırı ve donanım testi

Arayüz güvenliği

Gemi/saha çarpışması, alarm ve operatör görüşü

Kör alan ve koordinasyon kaydı

 

Bu matristeki başlıklar genel teknik inceleme odaklarıdır. Sayısal kabul ölçütü, üretici verisi veya geçerli kriter kaynağıyla eşleştirilir. Çatlak, aşınma veya boşluk için bütün ürünlere tek bir sınır verilmez. Ölçüm sonucu birimi ve ölçülen bölgeyle birlikte yazılır.

05 grafik

Kontrol süreci

Fonksiyon ve deney yaklaşımı

Muayene, fonksiyon deneyi ve yapısal bütünlüğe yönelik yük deneyi ayrı amaçlar taşır. Her kontroldeki yük deneyi ile azami üç yıllık dönem/önemli onarım sonrasında uygulanan kapsamın dayanağı EK-III 2.2.1 ve 2.2.1.1 üzerinden belirlenir. Genel katsayılar elle işletilen düzenlerde statik 1,5; diğerlerinde statik 1,25 ve dinamik 1,1 olarak tarif edilse de bunlar her makineye otomatik uygulanacak değerler değildir. Ekipmana özgü Bakanlık dokümanı, ilgili standart ve çalışma prensibi değerlendirilerek yetkili kişi test yükünü seçer. Gerçek konfigürasyon ve kapasite kaynağı rapora yazılır.

Kontrol duruşu liman operasyonlarıyla planlanır. Test alanında gemi personeli, saha araçları ve komşu vinçlerin hareketleri için ortak koordinasyon gerekir.

Deney sırasında anormal hareket, yük kayması, emniyet işlevi kaybı veya yapısal hasar belirtisi görülürse çalışma güvenli şekilde durdurulur. Kusuru bastırmak için güvenlik devreleri geçici olarak köprülenmez. Gerekli düzeltme ve yeniden değerlendirme kapsamı belirlenir.

Sahadan örnek senaryo

Spreader göstergesi kilitli gösterirken bir twistlock mekanik olarak tam konumuna ulaşmıyorsa sensör bilgisi tek başına yeterli değildir. Mekanik kilit ve algılama devresi birlikte incelenir; hatanın sebebi giderilip işlev doğrulanır.

Bu örnek, düşünme biçimini açıklayan kurgusal bir teknik senaryodur; SÖZTEK tarafından yapılmış bir muayene veya müşteri vakası olarak sunulmamaktadır.

Bulgular nasıl raporlanır

Bulgu; parça/konum, gözlem veya ölçüm, kullanılan kabul kaynağı ve teknik sonuçla ilişkilendirilir. “Kontrol edildi” ifadesi yerine neyin hangi yöntemle değerlendirildiği anlaşılır olmalıdır. Bir deneyin yapılmadığı durumda yapılmış gibi olumlu işaretleme kullanılmaz.

Resmî hafif/ağır kusur sınıflandırması yalnızca uygulanabilir Bakanlık kriterinde tanımlandığı kapsamda kullanılır. Bu sınıflandırmanın bulunmadığı ekipmana rehber üzerinden yeni kusur sınıfı atanmaz. Düzeltme kaydında sorumlu, işlem, tarih ve doğrulama kanıtı ilişkilendirilir. ÇSGB, EK-III 1.9.1 açıklaması.

Kullanılabilir hazırlık ve kayıt şablonları

Aşağıdaki boş tablolar kopyalanarak işletme hazırlık kaydı olarak kullanılabilir. Resmî muayene raporu, zorunlu Bakanlık formu veya onay belgesi değildir.

Şablon A  Ekipman ve kapsam kartı

Alan

Doldurulacak bilgi

İşletme / saha

…

Üretici / model / seri no / imal yılı

…

Ekipman türü / konfigürasyon

…

Kapasite ve kapasite kaynağı

…

Son kontrol / bakım / değişiklik

…

Uygulanacak mevzuat ve standart baskısı

…

Kontrole dahil / hariç bölümler

…

İlgili belge ve fotoğraf numaraları

…

 

Şablon B  Teknik gözlem kaydı

Kontrol noktası

Gözlem / ölçüm ve birim

Kriter kaynağı

Kanıt no

Değerlendiren

Yapı ve korozyon

…

…

…

…

Halatlar ve tamburlar

…

…

…

…

Spreader/ataşman

…

…

…

…

Hareket sistemleri

…

…

…

…

Rüzgâr/park

…

…

…

…

Arayüz güvenliği

…

…

…

…

 

Şablon C  Düzeltme takibi

Bulgu no

Yapılacak işlem

Sorumlu

Hedef tarih

Doğrulama / kapanış kanıtı

…

…

…

…

…

…

…

…

…

…

 

Sık sorulan sorular

Liman vinci periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılırLiman vinci periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılırLiman vinci periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılırLiman vinci periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılırLiman vinci periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır

İlgili EK III ekipman satırında standartta süre belirtilmemişse esas alınan süre bir yıldır. Yoğun kullanım, çevre koşulları ve üretici talimatı daha kısa kontroller gerektirebilir. Vinç tipi ve uygulanabilir standart belirlenmeden bütün liman ekipmanına aynı takvim atanmaz. [S2]

Yıllık bakım yaptırmak periyodik kontrol yerine geçer mi

Hayır. Bakım, ekipmanı çalışır durumda tutmaya ve kusurları gidermeye yöneliktir; periyodik kontrol ise durumun belirlenmiş kriterlerle değerlendirilmesidir. Bakım faturası veya servis formu, gerekli muayene ve deneylerin yapıldığını gösteren kontrol raporunun yerine geçmez. [S10]

Her vardiyada yapılan operatör kontrolü yıllık raporun yerine geçer mi

Hayır. Kullanım öncesi kontroller görünür hasarları ve çalışma sırasında fark edilebilen sorunları erken yakalamaya yardımcı olur. Planlı periyodik kontrolü kaldırmaz; geçerli yıllık rapor da günlük veya vardiya öncesi kontrolleri gereksiz kılmaz. [S12]

Her yıl mutlaka aynı aşırı yük testi mi yapılır

Hayır. Periyodik kontroldeki yük deneyleri ile yapısal bütünlüğe yönelik deneylerin kapsam ve koşulları ayrı değerlendirilir. EK III 2.2.1 ve 2.2.1.1, uygulanabilir standart ve üretici talimatı birlikte okunmalıdır. Deney katsayısı, konfigürasyon ve test gerekçesi raporda açık olmalıdır. [S2]

Yük testini geçmek vincin bütün parçalarının sağlam olduğunu kanıtlar mı

Hayır. Başarılı yük testi, incelenmeyen kaynakların, halat iç tellerinin veya diğer gizli bölgelerin kusursuz olduğunu kanıtlamaz. Görsel muayene, ölçüm, fonksiyon kontrolleri ve gerekli görülen ileri incelemeler birbirini tamamlar.

Kaza çarpışma veya önemli onarımdan sonra yıllık tarih beklenir miKaza çarpışma veya önemli onarımdan sonra yıllık tarih beklenir miKaza çarpışma veya önemli onarımdan sonra yıllık tarih beklenir mi

Güvenliği etkileyen olaylarda takvim beklenmez. Hasarın etkisi ve yeniden kullanıma alınmadan önce gerekli kontrol kapsamı belirlenir. Değişiklik veya onarım kayıtları incelemeye sunulur; önceki rapor olay sonrası durumu kendiliğinden doğrulamaz.

Liman vinci muayenesinde TÜRKAK akreditasyonu tek başına yeterli midir

Hayır. Akreditasyon kapsamı ile mevzuattaki personel ve kuruluş yetki koşulları ayrı doğrulanmalıdır. İlgili ekipman için geçerli şartlar, kontrolü yapacak kişinin yetkisi ve kayıtları incelenir. Bir kuruluşun herhangi bir alanda akredite olması bütün vinç türlerini kapsadığı anlamına gelmez.

Spreader ana vinç kontrolüne dahil midir

Dahil olduğu varsayılmamalıdır. Spreader kimliği, çalışma modu ve yapılan incelemeler kontrol kapsamına açıkça yazılmalıdır. Mekanik gövde, kilitler ve algılama fonksiyonlarının hangi kapsamda değerlendirildiği görülmeden yalnızca ana vinç raporuna dayanılmaz.

Twistlock göstergesi kilitli yanıyorsa konteyner güvenle kaldırılabilir mi

Gösterge tek başına yeterli kanıt değildir. Mekanik kilit konumu, konteynere oturma bilgisi ve kontrol sistemindeki sinyaller birbiriyle tutarlı olmalıdır. Uyumsuzluk varsa normal kaldırma işlemine devam edilmez; arıza üreticinin güvenli prosedürüyle değerlendirilir. Gösterge tek başına yeterli kanıt değildir. Mekanik kilit konumu, konteynere oturma bilgisi ve kontrol sistemindeki sinyaller birbiriyle tutarlı olmalıdır. Uyumsuzluk varsa normal kaldırma işlemine devam edilmez; arıza üreticinin güvenli prosedürüyle değerlendirilir. Gösterge tek başına yeterli kanıt değildir. Mekanik kilit konumu, konteynere oturma bilgisi ve kontrol sistemindeki sinyaller birbiriyle tutarlı olmalıdır. Uyumsuzluk varsa normal kaldırma işlemine devam edilmez; arıza üreticinin güvenli prosedürüyle değerlendirilir.

Twistlock ne zaman değiştirilir yalnızca yıllık kontrol yeterli midir

Tek bir evrensel değiştirme süresi yoktur. Modelin kullanım çevrimi, aşınma ve hasar kriterleri ile üretici bakım talimatı birlikte izlenir. Bromma gibi üreticilerin çevrim sayacı çözümleri, bakım aralıklarının takibinde kullanım sayısının önemini gösterir.

Elektrik kesilince konteynere kilitli kalan spreader nasıl ele alınır

Normal çalışmaya zorlanmamalı; alan güvene alınarak modele özgü enerji kaybı ve kurtarma prosedürü uygulanmalıdır. Bromma bu durumu STS spreader soru cevap dokümanında ayrıca ele alır. Bir modelin manuel çözme yöntemi başka modele aktarılmaz; askıdaki yük altında gelişigüzel müdahale edilmez.

Liman vinci halatı kaç tel kopunca değiştirilir

Halatın yapısı, kullanım şekli, hasarın dağılımı ve uygulanabilir kabul kriteri bilinmeden tek bir tel kırığı sayısı verilemez. ISO 4309, halatın muayenesi ve hizmetten çıkarılması için ilgili referanstır. Değerlendirme yalnızca kopuk tel sayımına indirgenmez.

Halat dışarıdan sağlam görünüyorsa içi de sağlam mıdır

Hayır. İç tellerdeki bozulma dış yüzeyden her zaman görülemez. Uygun halat ve koşullarda manyetik muayene tamamlayıcı değerlendirme sağlayabilir. Sonuç, görsel inceleme ve kullanım geçmişiyle birlikte yorumlanır. vvvv

Manyetik halat muayenesi normal halat kontrolünün yerine geçer miManyetik halat muayenesi normal halat kontrolünün yerine geçer mi

Tek başına geçmez. Manyetik inceleme, halatın iç ve dış bozulmalarına ilişkin ek veri sağlayabilir; ancak uç bağlantılarının, kasnakların ve tambur düzeninin değerlendirilmesi ayrıca gerekir. Yöntemin uygulanabilirliği ve sınırları raporda açıklanmalıdır.

Vinç rayında sıkışma ve tekerlek flanşında aşınma varsa ne incelenir

Yalnızca tekerlek değiştirmek sorunun kaynağını çözmeyebilir. Ray açıklığı, doğrultu, kotlar ve iki ray arasındaki seviye farkı gibi geometri özellikleri değerlendirilir. Ölçüm ihtiyacı ve kabul toleransı ilgili vinç ve ray sistemi için belirlenir.

Liman vinci kaç kilometre hızdaki rüzgarda durdurulur

Bütün vinçler için geçerli tek hız yoktur. Üreticinin işletme sınırları, konfigürasyon ve yükün rüzgara maruz kalan alanı dikkate alınır. Mobil vinçler için yayımlanmış bir sınır doğrudan STS veya RMG vincine aktarılmaz.

Anemometrenin çalışması rüzgar güvenliği için yeterli midir

Hayır. Ölçülen değer kadar uyarıların değerlendirilmesi, işletme sınırları ve servis dışı duruma geçiş düzeni de önemlidir. Vinç ve yük için tanımlı sınırlar birlikte ele alınmalıdır; sadece ekranda rüzgar değeri görülmesi bütün güvenlik zincirini doğrulamaz.

Uzun süre çalışmayan liman vinci eski raporuyla yeniden kullanılabilir mi

Uzun duruşun korozyon, mekanik durum ve emniyet fonksiyonları üzerindeki etkileri değerlendirilmelidir. Önceki raporun bulunması, yeniden devreye alma için gerekli incelemelerin tamamlandığını göstermez. Kontrol kapsamı duruş koşulları ve üretici talimatına göre belirlenir.

Periyodik kontrol raporu vincin kalan ömrünü gösterir mi

Ayrı bir ömür analizi yapılmadıkça göstermez. Kalan yorulma ömrü değerlendirmesi; yük geçmişi, çevrim sayıları, tasarım bilgileri ve yapısal incelemeyi gerektirebilir. Bir sonraki kontrol tarihi, vincin kalan tasarım ömrü değildir. [S14]

Spreader modernizasyonundan sonra sadece yazılım güncellemesi yeterli midir

Her değişiklik için yeterli değildir. Mekanik bağlantılar, elektrik tesisatı, kontrol mantığı, dokümantasyon ve fonksiyon testleri değişiklik kapsamına göre birlikte değerlendirilir. Üreticinin modernizasyon örneklerinde testlerin ve çizim veya kılavuz güncellemelerinin ayrıca belirtilmesi bu ayrımın önemini gösterir. [S13]

Gemi üzerindeki vinçle rıhtımdaki liman vincinin mevzuatı aynı mıdır

Otomatik olarak aynı değildir. IMO, 1 Ocak 2026 itibarıyla gemi üzerindeki kaldırma donanımlarını ele alan SOLAS II 1/3 13 düzenlemesini duyurmuştur. Gemi üzeri ekipmanın kapsamı ve denizcilik belgeleri ayrıca incelenir; bu hükümler kıyıdaki her vince doğrudan aktarılmaz.

SSS kaynakları

S1 ÇSGB 2025 değişiklik açıklaması

S2 İş Ekipmanları Yönetmeliği resmi kurum kopyası Aralık 2025

S3 ISO 4309 halat muayenesi kapsamı

S4 Bromma oturma ve kilit güvenliği

S5 Bromma twistlock çevrim sayacı

S6 Bromma elektrikli STS spreader gerçek soru cevap dokümanı

S7 Konecranes halatın iç yapısının muayenesi

S8 Konecranes ray geometrisi ölçümü

S9 Liebherr rüzgar etkileri teknik rehberi

S10 HSE muayene bakım ve test ayrımı Birleşik Krallık rehberi

S11 IMO 2026 gemi üzeri kaldırma donanımı düzenlemeleri

S12 Konecranes günlük kontroller

S13 Bromma modernizasyon ve test kapsamı

S14 Konecranes çelik yapı analizi

HSE kaynakları teknik ayrımları açıklamak için kullanılmıştır; Birleşik Krallık kontrol süreleri Türkiye için aktarılmamıştır. Üretici örnekleri modelin kendi talimatının yerine geçmez.

Teknik terimler

  • Spreader: konteyner köşelerine kilitlenerek yükü taşıyan ataşman
  • Twistlock: konteyner köşe yuvasına döndürülerek kilitlenen eleman
  • Servis dışı durum: vincin çalışmadığı park koşulu

İlgili teknik rehberler

Kontrol planlaması için bilgi paylaşımı

Liman vinci için kontrol planlamasında ekipman sayısı, marka/model, kapasite, çalışma ortamı, kurulum durumu ve son rapor bilgilerini hazırlayın. SÖZTEK ile kapsam görüşmesinde özel ataşmanları, erişim ihtiyaçlarını ve planlanan duruşu belirtin. Hizmetin kapsamı ve uygulanabilir yetki şartları ekipman sınıfına göre netleştirilmelidir.

Kaynaklar ve sürüm notu